Mechanische ATEX apparatuur

Mechanische (niet-elektrische) apparatuur, zoals pompen, ventilatoren, mengers, schroeftransporteurs, elevatoren en transportbanden, kan ontstekingsbronnen bevatten die een explosieve atmosfeer kunnen ontsteken.

Wanneer dergelijke apparatuur bestemd is voor gebruik in een explosiegevaarlijke omgeving, moet deze voldoen aan de eisen van de ATEX 114-richtlijn 2014/34/EU.

Niet alle mechanische apparatuur valt echter automatisch onder ATEX. Bepalend is of de apparatuur over een eigen potentiële ontstekingsbron beschikt. Ook wanneer ATEX 114 niet van toepassing is, moet de geschiktheid voor gebruik in een explosiegevaarlijke omgeving worden beoordeeld.

Ontstekingsrisicobeoordeling volgens EN ISO 80079-36

Voor mechanische ATEX-apparatuur vormt de ontstekingsrisicobeoordeling (Ignition Hazard Assessment, IHA) volgens EN ISO 80079-36 de basis voor het explosieveilig ontwerp.

Hierbij worden de potentiële ontstekingsbronnen beoordeeld, zoals hete oppervlakken, mechanische vonken, wrijving, elektrostatische ontladingen en oververhitting van lagers of afdichtingen.

De beoordeling bestaat in hoofdlijnen uit de volgende stappen:

1. Vaststellen van de beoogde toepassing, de vereiste ATEX-categorie en het Equipment Protection Level (EPL).
2. Identificeren van potentiële ontstekingsbronnen en de omstandigheden waaronder deze kunnen optreden.
3. Beoordelen van de ontstekingsrisico's tijdens normaal bedrijf en, afhankelijk van de vereiste categorie, bij te verwachten en zeldzame storingen.
4. Vaststellen van noodzakelijke beschermingsmaatregelen en beoordelen van de resterende ontstekingsrisico's.

Hierbij moet rekening worden gehouden met zowel de inwendige als de uitwendige explosiegevaarlijke omgeving, voor zover van toepassing.

Beschermingswijzen volgens EN ISO 80079-37

Wanneer potentiële ontstekingsbronnen aanwezig zijn, kunnen maatregelen nodig zijn om te voorkomen dat deze effectief worden.

EN ISO 80079-37 beschrijft hiervoor drie beschermingswijzen:

• Constructieve veiligheid 'c': voorkomen van effectieve ontstekingsbronnen door een veilige mechanische constructie.
• Beheersing van ontstekingsbronnen 'b': bewaken van kritische parameters en tijdig ingrijpen voordat een ontstekingsbron effectief kan worden.
• Onderdompeling in vloeistof 'k': voorkomen van ontsteking door potentiële ontstekingsbronnen ondergedompeld te houden in een beschermende vloeistof.

Deze beschermingswijzen kunnen afzonderlijk of in combinatie worden toegepast. Mechanische apparatuur wordt volgens deze normen gemarkeerd met Ex h.

Lees ook meer over de overgang van EN 13463 naar EN ISO 80079-36 en -37.

ATEX-certificering van mechanische apparatuur

De vereiste conformiteitsbeoordelingsprocedure is afhankelijk van de ATEX-categorie. Voor niet-elektrische apparatuur van groep II geldt in hoofdlijnen:

• Categorie 3G/3D: de fabrikant mag de conformiteit zelfstandig beoordelen en verklaren.
• Categorie 2G/2D: de fabrikant mag eveneens zelf de conformiteit beoordelen, maar moet het technische dossier deponeren bij een notified body.
• Categorie 1G/1D: een conformiteitsbeoordeling met betrokkenheid van een notified body is verplicht.

Een EU-typeonderzoek is dus niet altijd vereist. Wel moet de fabrikant aantonen dat aan de toepasselijke essentiële veiligheids- en gezondheidseisen wordt voldaan.

Dit wordt onderbouwd in een technisch dossier, met onder andere de ontstekingsrisicobeoordeling, constructietekeningen, technische onderbouwingen, instructies, ATEX-markering en EU-conformiteitsverklaring.

Mechanische apparatuur en IECEx

Ook mechanische apparatuur kan volgens het IECEx 02-certificatieschema worden gecertificeerd op basis van ISO 80079-36 en ISO 80079-37.

In tegenstelling tot ATEX is bij IECEx geen zelfverklaring mogelijk. De beoordeling en certificering worden uitgevoerd door een erkende IECEx-certificatie-instelling (ExCB).

Bestaande mechanische apparatuur

Mechanische apparatuur die vóór 1 juli 2003 binnen de EU op de markt is gebracht en in gebruik is genomen, hoeft niet met terugwerkende kracht aan ATEX 114 te voldoen.

De werkgever moet echter wel vaststellen dat de apparatuur veilig kan worden gebruikt in de betreffende explosiegevaarlijke omgeving. Bij ingrijpende wijzigingen kan een nieuwe conformiteitsbeoordeling noodzakelijk zijn.

Wat kan MIBEX voor u betekenen?

MIBEX ondersteunt fabrikanten en machinebouwers bij de ATEX-beoordeling van mechanische apparatuur. Van ontstekingsrisicobeoordeling en advies over beschermingswijzen tot het opstellen van technische dossiers, markeringen, instructies en EU-conformiteitsverklaringen.

Wij bieden praktische, technisch onderbouwde oplossingen en begeleiden indien nodig de ATEX- of IECEx-certificering.

Heeft u vragen over de ATEX-beoordeling van uw mechanische apparatuur? Neem gerust contact met ons op.