ATEX 114 richtlijn 2014/34/EU
De Europese ATEX 114-richtlijn (2014/34/EU) stelt eisen aan apparatuur en beveiligingssystemen die bestemd zijn voor gebruik in explosiegevaarlijke omgevingen. De richtlijn is sinds 20 april 2016 van toepassing en is in Nederland geïmplementeerd via het Warenwetbesluit explosieveilig materieel 2016.
ATEX 114 beschrijft de essentiële gezondheids- en veiligheidseisen (EHSR's) en de procedures waarmee fabrikanten moeten aantonen dat hun producten veilig kunnen worden toegepast in gas- en stofexplosiegevaarlijke omgevingen.
Wanneer is ATEX 114 van toepassing?
De richtlijn is onder andere van toepassing op:
- Elektrische en niet-elektrische apparatuur met een eigen potentiële ontstekingsbron, bestemd voor gebruik in explosiegevaarlijke omgevingen.
- Beveiligingssystemen, zoals explosieonderdrukkings- en explosie-isolatiesystemen.
- Veiligheids-, controle- en regelinrichtingen die buiten de explosiegevaarlijke omgeving worden toegepast, maar noodzakelijk zijn voor de explosieveiligheid.
- Componenten die specifiek bestemd zijn voor inbouw in ATEX-apparatuur of beveiligingssystemen.
Niet alle apparatuur die in een explosiegevaarlijke omgeving wordt gebruikt, valt automatisch onder ATEX 114. Voor apparatuur is onder andere bepalend of deze een eigen potentiële ontstekingsbron heeft.
ATEX 114 richt zich op de productveiligheid en de verplichtingen van fabrikanten. De verplichtingen voor werkgevers en eindgebruikers zijn vastgelegd in ATEX 153 (1999/92/EG), waaronder de beoordeling van explosierisico's, zone-indeling en het explosieveiligheidsdocument.
Materieelgroepen en ATEX-categorieën
ATEX 114 onderscheidt twee materieelgroepen:
- Groep I: apparatuur voor mijnen met gevaar voor mijngas of brandbaar stof, onderverdeeld in categorie M1 en M2.
- Groep II: apparatuur voor overige explosiegevaarlijke omgevingen, onderverdeeld in categorie 1, 2 en 3.
Voor materieelgroep II gelden de volgende categorieën en beschermingsniveaus:
- Categorie 1G / 1D: zeer hoog beschermingsniveau, geschikt voor zone 0 (gas) en zone 20 (stof).
- Categorie 2G / 2D: hoog beschermingsniveau, geschikt voor zone 1 (gas) en zone 21 (stof).
- Categorie 3G / 3D: normaal beschermingsniveau, geschikt voor zone 2 (gas) en zone 22 (stof).
Apparatuur van categorie 1 moet veilig zijn tijdens normaal bedrijf, bij te verwachten storingen en bij zeldzame storingen. Voor categorie 2 wordt rekening gehouden met normaal bedrijf en te verwachten storingen. Categorie 3 biedt bescherming tijdens normaal bedrijf.
Een hogere categorie mag ook in een minder gevaarlijke zone worden toegepast, mits de overige eigenschappen, zoals gas- of stofgroep, temperatuurklasse en omgevingscondities, geschikt zijn.
Meer informatie over de aanduidingen op explosieveilige apparatuur vindt u op onze pagina over ATEX-markeringen.
ATEX-conformiteitsbeoordeling en certificering
De vereiste conformiteitsbeoordelingsprocedure is afhankelijk van de apparatuur, de materieelgroep en de categorie. Niet alle ATEX-apparatuur hoeft door een notified body te worden gecertificeerd.
Voor apparatuur van materieelgroep II gelden in hoofdlijnen de volgende procedures:
Categorie 1G / 1D
Een EU-typeonderzoek door een notified body is vereist, gecombineerd met een voorgeschreven procedure voor productiecontrole. Als alternatief is eenheidskeuring door een notified body mogelijk.
Categorie 2G / 2D – elektrische apparatuur en verbrandingsmotoren
Een EU-typeonderzoek door een notified body is vereist, gecombineerd met de toepasselijke procedure voor productiecontrole of kwaliteitsborging. Ook hier is eenheidskeuring een alternatief.
Categorie 2G / 2D – niet-elektrische apparatuur
De fabrikant mag de conformiteit zelfstandig beoordelen en verklaren. Wel moet het technische dossier bij een notified body worden gedeponeerd. Een EU-typeonderzoek is bij deze procedure niet vereist.
Categorie 3G / 3D
De fabrikant mag de conformiteit zelfstandig beoordelen en verklaren, zonder verplichte betrokkenheid van een notified body.
Voor autonome beveiligingssystemen gelden afzonderlijke conformiteitsbeoordelingsprocedures.
De volledige procedures zijn vastgelegd in artikel 13 van ATEX-richtlijn 2014/34/EU.
Technische eisen en documentatie
De fabrikant moet aantonen dat het product voldoet aan de toepasselijke essentiële gezondheids- en veiligheidseisen van ATEX 114.
Hiervoor worden doorgaans Europese geharmoniseerde normen toegepast, zoals de EN IEC 60079-serie voor elektrische apparatuur en EN ISO 80079-36/-37 voor mechanische ATEX-apparatuur.
Het toepassen van geharmoniseerde normen is niet verplicht, maar biedt bij juiste toepassing een vermoeden van overeenstemming met de eisen die door de betreffende normen worden afgedekt.
De technische onderbouwing wordt vastgelegd in een dossier, met onder andere risico- en ontstekingsrisicobeoordelingen, tekeningen, berekeningen, eventuele testresultaten, markeringen en gebruiksinstructies.
Voor apparatuur die aan de richtlijn voldoet, stelt de fabrikant een EU-conformiteitsverklaring op en brengt hij de vereiste CE- en Ex-markeringen aan. Voor ATEX-componenten gelden afwijkende bepalingen voor de markering en conformiteitsdocumentatie.
ATEX voor machines en samenstellen
Ook complete machines, skids en samenstellen van verschillende componenten kunnen onder ATEX 114 vallen.
Het toepassen van afzonderlijk ATEX-gecertificeerde componenten betekent niet automatisch dat het complete samenstel voldoet. Ook de onderlinge interacties en eventuele aanvullende ontstekingsrisico's moeten worden beoordeeld.
Wat kan MIBEX voor u betekenen?
MIBEX ondersteunt fabrikanten en machinebouwers bij het beoordelen en explosieveilig ontwerpen van apparatuur, machines en samenstellen.
Onze dienstverlening omvat onder andere ontstekingsrisicobeoordelingen, advies over beschermingswijzen, beoordeling van technische constructies en het opstellen van ATEX-dossiers, gebruiksinstructies, markeringen en EU-conformiteitsverklaringen.
Ook begeleiden wij de ATEX-conformiteitsbeoordeling en certificering, zowel bij zelfbeoordeling door de fabrikant als bij trajecten waarbij een notified body betrokken moet worden.
Heeft u vragen over ATEX 114 of de conformiteitsbeoordeling van uw apparatuur? Neem gerust contact met ons op.