ATEX en IECEx vraagbaak

Hieronder vindt u antwoorden op veelgestelde vragen over ATEX, IECEx, explosieveilige apparatuur en certificering.

Staat uw vraag er niet tussen? Neem gerust contact op met MIBEX voor technisch advies.

• Moet ATEX apparatuur altijd door een notified body gekeurd worden?

  Nee. De vereiste conformiteitsbeoordeling is afhankelijk van de apparatuurcategorie en het type apparatuur. Voor categorie 3G/3D mag de fabrikant de conformiteit zelfstandig beoordelen en verklaren. Dit geldt ook voor niet-elektrische apparatuur van categorie 2G/2D, mits het technische dossier bij een notified body wordt gedeponeerd. Voor elektrische apparatuur van categorie 2G/2D en apparatuur van categorie 1G/1D is betrokkenheid van een notified body verplicht.

  Meer informatie vindt u op onze pagina over ATEX 114 en conformiteitsbeoordeling.

• Waarom worden bij ATEX-apparatuur temperatuurmetingen uitgevoerd?

  Temperatuurmetingen worden gebruikt om de maximale oppervlaktetemperatuur en de maximale servicetemperatuur van afzonderlijke onderdelen vast te stellen. De maximale oppervlaktetemperatuur is van belang voor de temperatuurclassificatie. De servicetemperatuur is onder andere bepalend voor de geschiktheid van kunststoffen en afdichtingen en de vereiste verouderings- en impactbeproevingen.

  Lees meer over onze ATEX-temperatuurmetingen.

• Wat is een ontstekingsrisicobeoordeling (Ignition Hazard Assessment)?

  Een ontstekingsrisicobeoordeling (IHA) identificeert en beoordeelt potentiële ontstekingsbronnen van niet-elektrische apparatuur. Hierbij wordt gekeken naar onder andere hete oppervlakken, wrijving, mechanische vonken en elektrostatische ontladingen, tijdens normaal bedrijf en de voor de vereiste apparatuurcategorie relevante storingen. Op basis hiervan worden de noodzakelijke beschermingsmaatregelen vastgesteld. Voor mechanische ATEX-apparatuur vormt EN ISO 80079-36 de gebruikelijke basis voor deze beoordeling.

• Moet een reparatiebedrijf IECEx 03-gecertificeerd zijn?

  Nee, IECEx 03-certificering is in Europa niet algemeen wettelijk verplicht. Reparatie en revisie van explosieveilige apparatuur moeten wel zodanig worden uitgevoerd dat de explosieveiligheid behouden blijft. IEC 60079-19 beschrijft hiervoor de relevante technische eisen en werkwijzen. Met IECEx 03 kan een reparatiebedrijf zijn technische deskundigheid, procedures en kwaliteitsborging onafhankelijk laten certificeren.

  Meer informatie vindt u op onze pagina over IECEx 03-certificering.

• Mag ik een standaard IP54-behuizing gebruiken in een Ex ec-product (voorheen Ex nA)?

  Dat is mogelijk, maar een IP54-classificatie alleen is niet voldoende om aan de eisen voor Ex ec te voldoen. De behuizing moet, als onderdeel van de complete apparatuur, voldoen aan de toepasselijke eisen van EN IEC 60079-0 en EN IEC 60079-7. Denk hierbij aan temperatuurbestendigheid, materiaalgeschiktheid, verouderingsproeven, mechanische sterkte en de vereiste beschermingsgraad. Een standaardbehuizing hoeft niet altijd afzonderlijk ATEX-gecertificeerd te zijn, mits de geschiktheid binnen de conformiteitsbeoordeling van het complete apparaat wordt aangetoond.

  Lees meer over elektrische Ex-beschermingswijzen.

• Kan een machine aan de binnen- en buitenzijde verschillende ATEX-categorieën hebben?

  Ja. Bij machines waarin explosiegevaarlijke stoffen worden verwerkt, kunnen de inwendige en uitwendige explosieve atmosferen verschillen. Een machine kan bijvoorbeeld inwendig bestemd zijn voor zone 21 (categorie 2D, EPL Db), terwijl de buitenzijde geschikt moet zijn voor zone 22 (categorie 3D, EPL Dc). In dat geval moeten de ontstekingsrisico's voor beide zijden afzonderlijk worden beoordeeld. De verschillende beschermingsniveaus kunnen in de ATEX-markering tot uitdrukking worden gebracht, bijvoorbeeld met II 2/3D. Uit de technische documentatie en gebruiksaanwijzing moet duidelijk blijken welke beschermingsniveaus voor de verschillende delen van de machine gelden.

  Meer informatie vindt u op onze pagina over ATEX-markeringen.

• Wat is het voordeel van IECEx-certificering?

  IECEx is een internationaal certificatieschema voor elektrische en niet-elektrische explosieveilige apparatuur. Een IECEx-certificaat wordt afgegeven door een erkende IECEx Certification Body (ExCB) en biedt internationaal erkende technische documentatie van de beoordeling. IECEx kan het verkrijgen van nationale certificeringen en toelatingen vereenvoudigen. Een IECEx-certificaat betekent echter niet automatisch dat apparatuur zonder aanvullende eisen in ieder land mag worden toegepast.

  Lees meer over IECEx 02-certificering.

• Moet een samenstel van ATEX-gecertificeerde onderdelen als geheel worden gecertificeerd?

  Het toepassen van afzonderlijk ATEX-gecertificeerde componenten betekent niet automatisch dat het complete samenstel voldoet aan ATEX 114. Bij de samenbouw kunnen aanvullende ontstekingsrisico's ontstaan, bijvoorbeeld door mechanische interacties, warmteontwikkeling of de combinatie van beveiligingssystemen. Wanneer het geheel als ATEX-samenstel op de markt wordt gebracht, moet de fabrikant de conformiteit van het complete samenstel beoordelen. Of daarbij een notified body betrokken moet worden, hangt af van de toepasselijke conformiteitsbeoordelingsprocedure. Het onderscheid tussen een samenstel en een installatie is hierbij belangrijk.

  Meer informatie vindt u bij ATEX en IECEx Ontwerp.

• Moet ik mijn medewerkers volgens IECEx 05 laten certificeren?

  IECEx 05 is een vrijwillig internationaal certificatieschema voor het aantonen van persoonlijke competenties op het gebied van explosieveiligheid. Medewerkers die werkzaamheden uitvoeren aan Ex-apparatuur en installaties moeten over de daarvoor vereiste deskundigheid beschikken. IECEx 05 is een manier om deze competenties onafhankelijk aan te tonen. Een training of kennistoets leidt niet automatisch tot een IECEx-persoonscertificaat. Daarvoor is een afzonderlijke competentiebeoordeling door een erkende ExCB vereist.

  MIBEX verzorgt praktijkgerichte ATEX- en IECEx-trainingen.

• Wat betekent Ex h bij mechanische apparatuur?

  Ex h is de aanduiding voor niet-elektrische explosieveilige apparatuur die volgens EN ISO 80079-36 en, waar van toepassing, EN ISO 80079-37 is beoordeeld. EN ISO 80079-36 beschrijft de algemene eisen en de methode voor het uitvoeren van een ontstekingsrisicobeoordeling. EN ISO 80079-37 beschrijft drie beschermingswijzen:

  • Constructieve veiligheid 'c': het voorkomen van effectieve ontstekingsbronnen door een veilige mechanische constructie.
  • Beheersing van ontstekingsbronnen 'b': het bewaken van kritische parameters en tijdig ingrijpen.
  • Onderdompeling in vloeistof 'k': het voorkomen van ontsteking door onderdompeling in een geschikte beschermende vloeistof.

  De toegepaste beschermingswijzen worden onderbouwd in het technische dossier en in de handleiding. Op de apparatuur wordt de algemene beschermingswijze Ex h vermeld.

  Lees meer over mechanische ATEX-apparatuur en Ex h.

• Moet een kabel van een intrinsiekveilig circuit (Ex i) altijd lichtblauw zijn?

  Nee. De bekabeling van intrinsiekveilige stroomkringen moet herkenbaar zijn, maar hoeft niet altijd een lichtblauwe buitenmantel te hebben. Wanneer kleur wordt gebruikt voor de identificatie van intrinsiekveilige stroomkringen, moet hiervoor lichtblauw worden toegepast. Afhankelijk van de installatie kunnen ook andere identificatiemethoden worden gebruikt, mits deze voldoen aan de eisen van IEC 60079-14 en verwarring met niet-intrinsiekveilige stroomkringen wordt voorkomen.

• Wanneer zijn lager- en temperatuurbewaking noodzakelijk bij een ATEX-machine?

  Lager- en temperatuurbewaking zijn niet voor iedere ATEX-machine verplicht. De noodzaak volgt uit de ontstekingsrisicobeoordeling volgens EN ISO 80079-36. Hierbij wordt onder andere gekeken naar de constructie van de lagers, de bewegingssnelheden, de toegepaste materialen en de mogelijkheid van oververhitting of mechanisch aanlopen. Wanneer een potentiële ontstekingsbron niet voldoende door constructieve maatregelen kan worden voorkomen, kan bewaking noodzakelijk zijn. In dat geval moet de bewaking tijdig ingrijpen en voldoende betrouwbaar zijn voor het vereiste beschermingsniveau. Hiervoor kunnen de eisen voor beheersing van ontstekingsbronnen 'b' volgens EN ISO 80079-37 van toepassing zijn.

  MIBEX ondersteunt fabrikanten bij het explosieveilig ontwerp en de beoordeling van beschermingsmaatregelen.

• Bestaan er ATEX-gecertificeerde kabels?

  Normale passieve elektrische kabels vallen niet onder de productcertificering van ATEX 114. Een afzonderlijk ATEX-certificaat voor de kabel is daarom niet vereist. Dit betekent niet dat iedere kabel geschikt is voor een explosiegevaarlijke omgeving. IEC 60079-14 stelt specifieke eisen aan de selectie, eigenschappen en installatie van kabels. Ook kabelwartels en invoersystemen moeten voldoen aan de eisen van de toegepaste beschermingswijze.

• Moet mechanische apparatuur ook aan ATEX voldoen?

  Ja, wanneer de apparatuur bestemd is voor gebruik in een explosiegevaarlijke omgeving en beschikt over een eigen potentiële ontstekingsbron. Denk bijvoorbeeld aan pompen, ventilatoren, mengers en schroeftransporteurs. Niet alle mechanische apparatuur valt automatisch onder ATEX 114. Voor niet-elektrische ATEX-apparatuur wordt doorgaans een ontstekingsrisicobeoordeling uitgevoerd volgens EN ISO 80079-36.

  Lees meer over mechanische ATEX-apparatuur.

• Welke maximale proces- en reinigingstemperatuur is toegestaan bij ATEX-apparatuur?

  De maximaal toegestane proces- en reinigingstemperatuur is afhankelijk van het ontwerp, de temperatuurclassificatie en de toegepaste materialen. Bij de beoordeling moet worden vastgesteld welke maximale oppervlaktetemperaturen kunnen ontstaan door zowel de procestemperatuur als eventuele eigen warmteontwikkeling van de apparatuur. Daarnaast moeten bijvoorbeeld afdichtingen, kunststoffen en lagers geschikt zijn voor de optredende servicetemperaturen. Een hogere reinigingstemperatuur dan de normale procestemperatuur is niet zonder meer toegestaan. Dit is afhankelijk van de ontwerpgrenzen en de explosieveiligheidscondities tijdens het reinigen. De toegestane proces- en reinigingstemperaturen moeten daarom duidelijk worden vastgelegd in de technische documentatie en gebruiksaanwijzing.

  Lees meer over ATEX-temperatuurmetingen.

• Is een NEN 3140-inspectie voldoende voor een elektrische installatie in een ATEX-omgeving?

  Nee. Een NEN 3140-inspectie richt zich op de algemene elektrische veiligheid, maar omvat niet automatisch alle eisen aan explosieveilige installaties. Voor elektrische Ex-installaties gelden aanvullende eisen volgens de IEC 60079-normenreeks. De initiële inspectie van nieuwe Ex-installaties is opgenomen in IEC 60079-14. Voor inspectie en onderhoud van bestaande installaties is IEC 60079-17 van toepassing.

• Wat betekent de letter X achter een Ex-certificaatnummer?

  De letter X achter een ATEX- of IECEx-certificaatnummer betekent dat er specifieke gebruiksvoorwaarden (Specific Conditions of Use) van toepassing zijn. Deze voorwaarden zijn noodzakelijk om de explosieveiligheid van het apparaat bij de beoogde toepassing te waarborgen. Voorbeelden zijn beperkingen ten aanzien van de omgevingstemperatuur, bescherming tegen mechanische belasting, elektrostatische oplading of specifieke installatievoorwaarden. De voorwaarden zijn vastgelegd in het certificaat en moeten waar nodig worden overgenomen in de gebruiksaanwijzing. De aanwezigheid van een X betekent dus niet dat het apparaat minder veilig is, maar dat aanvullende voorwaarden moeten worden nageleefd.